U staat ’s ochtends voor de spiegel. Het licht is nog wat fel. U poetst uw tanden en voelt met uw tong langs de binnenkant van uw voortanden. Daar zit iets. Het voelt niet glad, maar een beetje ruw. Misschien ziet u zelfs een licht gelige rand bij het tandvlees. U vraagt zich af: is dit tandplak? Of is het al tandsteen? En wat is eigenlijk het verschil tussen tandplak en tandsteen?
Veel mensen halen deze twee begrippen door elkaar. Logisch ook, want ze hebben met elkaar te maken. Toch zijn het niet dezelfde dingen. En het verschil is belangrijk voor uw mondgezondheid. In deze blog leggen we duidelijk uit wat het verschil tussen tandplak en tandsteen is, hoe het ontstaat en wat u zelf kunt doen om problemen te voorkomen.
Dus lees snel verder…
Wat is tandplak precies?
Tandplak is een zachte, bijna onzichtbare laag die zich elke dag opnieuw vormt op uw tanden en kiezen. Het is een mengsel van bacteriën, speeksel en voedselresten. U kunt het zien als een dun, kleverig laagje dat zich vasthecht aan het tandoppervlak.
Die bacteriën in tandplak zijn op zichzelf niet altijd schadelijk. Maar zodra ze suikers uit voeding omzetten in zuren, kunnen die zuren het tandglazuur aantasten. Zo kunnen gaatjes ontstaan. Daarnaast kan tandplak het tandvlees irriteren, waardoor het rood wordt of gaat bloeden.
Het belangrijkste om te onthouden: tandplak is zacht. En zacht betekent dat u het zelf kunt verwijderen. Met goed poetsen en het reinigen van de ruimtes tussen uw tanden voorkomt u dat tandplak schade aanricht.
Wat is tandsteen dan?
Tandsteen ontstaat wanneer tandplak niet op tijd wordt verwijderd. Blijft tandplak zitten, dan kan het verharden door mineralen uit uw speeksel. Dat verharde laagje noemen we tandsteen.
In tegenstelling tot tandplak is tandsteen hard. U kunt het niet meer zelf wegpoetsen. Het zit vaak langs de rand van het tandvlees en aan de binnenkant van de ondertanden, waar veel speekselklieren zitten.
Tandsteen voelt ruw aan. En juist die ruwe structuur maakt het lastiger om goed schoon te houden. Er blijft sneller nieuwe tandplak op zitten. Zo ontstaat een vicieuze cirkel.
Het verschil tussen tandsteen en tandplak zit dus vooral in de structuur en in de fase waarin het zich bevindt: tandplak is zacht en vers, tandsteen is hard en verkalkt.
Het verschil tandplak en tandsteen in één overzicht.
Om het duidelijk te maken, zetten we het verschil tussen tandplak en tandsteen op een rij:
- Tandplak
- Zacht en kleverig
- Ontstaat dagelijks
- Zelf te verwijderen met goed tandenpoetsen.
- Kan gaatjes en tandvleesontsteking veroorzaken
- Tandsteen
- Hard en verkalkt
- Ontstaat uit achtergebleven tandplak
- Niet zelf te verwijderen
- Moet professioneel worden verwijderd
Dit is de kern van het verschil tussen tandplak en tandsteen. Maar wat betekent dat voor uw mond?
Waarom is tandplak schadelijk?
Zolang tandplak regelmatig wordt verwijderd, is er weinig aan de hand. Maar wanneer het blijft zitten, kunnen bacteriën in tandplak problemen veroorzaken.
De zuren die ontstaan bij het afbreken van suikers tasten het glazuur aan. Dat kan leiden tot gaatjes. Daarnaast kan tandplak langs het tandvlees ontstekingen veroorzaken. Het tandvlees kan rood worden, opzwellen en bloeden bij het poetsen.
Veel mensen denken: “Mijn tandvlees bloedt, dus ik moet daar minder poetsen.” Dat is juist het tegenovergestelde van wat nodig is. Bloeden is vaak een teken van ontsteking door tandplak.
Het verschil tussen tandplak en tandsteen is hier belangrijk, omdat tandplak het beginpunt is. Tandsteen is het gevolg van langdurig achterblijvende tandplak.
Waarom is tandsteen een probleem?
Tandsteen op zichzelf doet meestal geen pijn. U merkt het vaak pas als het al aanwezig is. Toch kan het serieuze gevolgen hebben.
Doordat tandsteen een ruwe ondergrond heeft, blijft er makkelijker nieuwe tandplak op zitten. Dat vergroot de kans op tandvleesontstekingen. Wanneer een tandvleesontsteking niet wordt behandeld, kan deze dieper in de kaak doordringen. Dat noemen we parodontitis.
Bij parodontitis kan het kaakbot worden aangetast. In ernstige gevallen kunnen tanden en kiezen los gaan staan. Dat is iets wat we natuurlijk willen voorkomen.
Het verschil tussen tandsteen en tandplak lijkt misschien klein, maar de gevolgen kunnen groot zijn als tandsteen niet wordt verwijderd. Heeft u nou wel last van uw tandvlees of kaakbot, maak dan een afspraak voor parodontologische behandeling.
Hoe herkent u tandplak en tandsteen?
Tandplak is vaak lastig te zien. Het is een dun, doorzichtig of licht wit laagje. U merkt het soms doordat uw tanden aan het eind van de dag wat minder glad aanvoelen.
Tandsteen daarentegen is beter zichtbaar. Het kan geel of bruin verkleurd zijn en zit vaak langs de rand van het tandvlees. U voelt het als een harde, ruwe rand waar u met uw tong niet overheen kunt “glijden”.
Twijfelt u? Dan is het verstandig om het te laten controleren. In onze praktijk in Den Haag kijken we hier standaard naar tijdens een controle.
Hoe wordt tandsteen verwijderd?
Omdat tandsteen hard is geworden, kunt u het niet zelf wegpoetsen. Daarvoor is een professionele reiniging nodig in de tandartspraktijk.
Tijdens een gebitsreiniging afspraak verwijdert de tandarts of mondhygiënist het tandsteen met speciale instrumenten. Hiermee wordt het tandsteen voorzichtig losgemaakt van de tanden en kiezen.
Veel mensen zijn bang dat dit pijn doet. In de meeste gevallen valt dat mee. Zeker wanneer u regelmatig op controle komt en tandsteen in een vroeg stadium wordt verwijderd.
Het verschil tussen tandplak en tandsteen betekent dus ook een verschil in behandeling: tandplak is meestal zelf te verwijderen met goed poetsen en het reinigen tussen de tanden. Soms lukt dat niet voldoende en is extra hulp van de tandarts of mondhygiënist nodig.
Tandsteen daarentegen kunt u niet zelf verwijderen en moet professioneel worden weggehaald in de praktijk.
Hoe voorkomt u tandplak en tandsteen?
Preventie begint thuis. Gelukkig kunt u veel zelf doen.
Poets minimaal twee keer per dag met tandpasta. Neem de tijd. Twee minuten is geen overbodige luxe. Gebruik daarnaast dagelijks ragers, floss of tandenstokers om de ruimtes tussen uw tanden schoon te maken. Juist daar blijft tandplak makkelijk zitten.
Let ook op uw voeding. Beperk het aantal eet- en drinkmomenten met suiker. Hoe vaker u suiker gebruikt, hoe vaker bacteriën de kans krijgen om zuren te produceren.
Regelmatige controles zijn minstens zo belangrijk. In onze praktijk in de Bomenbuurt controleren we niet alleen op gaatjes, maar ook op beginnende tandvleesproblemen en tandsteen.
Veelgestelde vragen over tandplak en tandsteen.
Is tandplak altijd zichtbaar?
Nee, tandplak is vaak doorzichtig of licht wit en daardoor moeilijk te zien. U merkt het meestal doordat uw tanden minder glad aanvoelen. Met speciale plakverklikkers kunt u tandplak tijdelijk zichtbaar maken.
Kan tandsteen vanzelf verdwijnen?
Nee, tandsteen kan niet vanzelf loslaten of verdwijnen. Omdat het hard is geworden, krijgt u het niet weg met poetsen of flossen. Alleen een professionele reiniging bij de tandarts of mondhygiënist helpt.
Hoe snel ontstaat tandsteen?
Dat verschilt per persoon. Bij sommige mensen kan tandplak al binnen enkele dagen beginnen te verharden. De samenstelling van speeksel en hoe goed iemand poetst spelen hierin een belangrijke rol.
Is tandsteen gevaarlijk?
Tandsteen zelf doet meestal geen pijn, maar het kan wel tandvleesontstekingen veroorzaken. Als dat niet wordt behandeld, kan het leiden tot ernstigere problemen zoals parodontitis. Regelmatige controle voorkomt dit meestal.
Twijfelt u? Wij helpen u graag
Het verschil tandplak en tandsteen lijkt misschien een detail. Toch is het een belangrijk detail. Tandplak is het beginstadium, tandsteen het gevolg. Door tandplak dagelijks goed te verwijderen, voorkomt u dat het verhardt tot tandsteen.
En hoe eerder u ingrijpt, hoe eenvoudiger de oplossing. Een paar minuten extra aandacht per dag kan op de lange termijn veel verschil maken.
Heeft u het idee dat u tandsteen heeft? Of merkt u dat uw tandvlees snel bloedt? Wacht dan niet te lang. Bij Tandartspraktijk Bomenbuurt in Den Haag aan de Segbroeklaan 304, kijken we graag met u mee.
We nemen de tijd om uit te leggen wat we zien en maken een persoonlijke behandeling van met de expertise die u verwacht.
Wilt u een controleafspraak maken of heeft u vragen over het verschil tussen tandplak en tandsteen? Neem gerust contact met ons op. Ons team staat voor u klaar.
